چهارشنبه 1396/12/2 - 6 : 17
مشخصات امام جمعه
علیرضا اعرافی
علیرضا اعرافی
قم
خطبه ها
بيانات در خطبه هاي نماز جمعه مورخ 1395/7/9
مگر می‌شود عاشورا را سیاسی و انقلابی ندید؟ قم باید الگوی شهرپاک باشد..

خطبه های نماز جمعه شهر مقدس قم به امامت آیت الله اعرافی

تاریخ 9/مهر/1395 مصلی قدس قم

خطبه اول

عباد الله اوصیکم و نفسی بتقوی الله و مُلازَمَةَ أمره و مُجانَبَةِ نهیه فَتَجَهَّزوا عباد الله فقد نودِیَ فیکم بالرحیل و تَزَوَّدوا فإنَّ خیرَ الزادِ التقوی

همه شما برادران و خواهران و نمازگزاران گرامی و خودم را به تقوا و پارسایی و پرهیز از هواهای نفسانی و آلودگی­های روحی و اصلاح نفس و تذهیب اخلاق سفارش می­کنم. از خداوند متعال می­خواهیم که همه ما را بر کسب تقوا و پیروی از پارسایان و اولیای الهی موفق و مؤید بدارد.

بحث ما در حدود 30 خطبه پیرامون اصول و ضوابط میان همسران اختصاص یافت. اگر از منظر فقه و اخلاق اسلامی به روابط خانوادگی بپردازیم، مشاهده می­کنیم که انبوهی از آیات کریمه و روایات شریفه و سنت­های بزرگ اولیای الهی در مباحث خانواده و قواعد و ضوابطی که باید در خانه­ها رعایت شود، وجود دارد. اگر این اصول اخلاقی- فقهی روابط خانواده را بخواهیم تقسیم کنیم، در یک مبحث جامع به 4 فصل مهم برمی­گردد:

1- روابط میان همسران و اصول فقهی و اخلاقی که باید در این زمینه رعایت شود.

2- روابط میان والدین و فرزندان

3- روابط میان دیگر اعضای خانواده... برادران و خواهران

4- روابطی که میان خویشان و ارحام در دایره وسیع­تری باید رعایت شود.

اسلام در هر 4 قلمرو اصول بنیادین و مترقی را به انسان و بشریت عرضه کرده است. اگر خانه­ها و پایگاه­های اصیل جامعه به این اصول و قواعد و احکام و ضوابط پایبند باشند و این سلسله اصول و قواعد بر خانه­ ها حاکم شود، بی ­تردید از بسیاری از آسیب­ ها و آفاتی که امروز به آن دچار هستند، رها خواهند شد. محور اول و اصول و ضوابطی که باید در روابط همسران رعایت شود، به دو قسم تقسیم می­شود:

1- اصول و قواعدی که مشترک بین زن و شوهر است و هر دو در روابط با یکدیگر باید آن را رعایت کنند.

2- برخی از تکالیف و قواعد ویژه همسر اعم از زن و مرد

آنچه که تاکنون به آن پرداخته شد، نوع مشترک آن بوده است... یعنی سلسله دستوراتی در اسلام وجود دارد در همان محور اول و روابط زن و شوهر که دو طرف باید پایبند به آن باشند. روابط ویژه را بعد عرض می­کنیم. در این قسم اول تاکنون 13 اصل را برشمردیم که به طور صریح یا با دلالت التزامی از آیات و روایات قابل استفاده بود و من یک بار دیگر این 13 اصل و قانون را که اگر در خانه تجلی یابد، خانه اسلامی و ایمانی خواهد شد، مرور می­کنم:

1- نگاه و رویکرد فرامادی و الهی به خانه

2- هر یک از زن و شوهر همواره خود را به جای دیگری بگذارد.

3- درک متقابل زن و شوهر از احساسات و عواطف یکدیگر

4- کاهش توقعات و تنظیم توقعات مادی در یک سطح معقول و متوازن

5- صبوری و بردباری که کلید رستگاری در فضای خانه و جامعه است.

6- مجالست و مؤانست و وقت گذاشتن و حضور در خانه در حد نیاز و تأمین عواطف خانوادگی

7- همفکری و رایزنی و مشاوره در تدبیر امور خانه

8- همکاری و تعاون در اداره خانه با حفظ نقش­های ویژه زن و مرد... اسلام برای زن و مرد نقش­های خاصی تعریف کرده است که باید رعایت شود، ولی در عین حال در تدبیر کلان خانه باید همکاری و تعاون باشد.

9- اصل بسیار مهم محبت و ابراز مودت و دوستی میان همسران

10- احترام متقابل و رعایت حرمت یکدیگر در روابط میان خود و در فضای خانه و مقابل فرزندان

11- صیانت از حوزه­های اخلاقی و روحی و معنوی یکدیگر ﴿هُنَّ لباسٌ لکم و أنتم لباسٌ لَّهُنَّ﴾ همدیگر را بپوشانند و یکدیگر را از لغزش­ها و انحرافات صیانت کنند.

12- کنترل خشم و کظم غیظ که معجزه می­ کند در تصحیح و تلطیف روابط خانوادگی

13- اصل مهم فداکاری، گذشت، عفو و ایثار در ارتباطات میان همسران به طور ویژه و خاص

فرهنگ خانه بر رعایت این تعالیم نورانی و دستورات مهم باید استوار شود. اگر از کودکی و نوجوانی این فرهنگ در فرزندان پایه­ریزی و نهادینه شود و در هنگام تشکیل خانواده همسران در این چارچوب حرکت کنند، خانه روشن و صمیمی خواهد شد.

و اما آخرین اصل از اصول مشترک که نسبتی هم با اصول قبل دارد، به عنوان 14مین اصل و دستور در روابط همسران را عرض خواهیم کرد و سپس به نقش­ ها و تکالیف ویژه مرد و زن خواهیم پرداخت. اصل 14 تأکید بر تأمین نیازهای عاطفی و روحی و جنسی و رعایت خواسته­ها و تمایلات مشروع است. دیشب که به روایات فریقین و منابعی که این روایات را دربردارد مراجعه ­کردم، دیدم بیش از 30 روایت و حدیث دارای سند یا استفاضه مشاهده می­ شود که اینها تأکید بر آن اصل کلیدی دارند. خانواده نهاده شده برای آنکه انواعی از نیازهای مادی و عاطفی و روحی و نیاز به انس و محبت در فضای خانه تأمین شود. اگر در جامعه کوچک اما بزرگ خانواده بنای همسران بر این باشد که نیازهای طبیعی و منطقی و معقول یکدیگر را تأمین کنند، این افراد برای تأمین این نیازها به جای دیگری نخواهند رفت. انسان­ها در همان فضای صمیمی خانه سرشار از مهر و محبت و تأمین نیازها می­شوند و آن خانه یک خانه سالم می ­شود. در نقطه مقابل این است که همسران از تأمین نیازهای عاطفی و روحی یکدیگر شانه خالی کنند. اگر همسران از این تأمین نیازهایی که در خلقت بشر نهاده شده، شانه خالی کنند آغاز انحراف و عقده و درگیری­هاست. اسلام روی این قضیه تأکید دارد. حتماً مستحضرید قصه عثمان بن مظعون را که هم شیعه و هم اهل سنت نقل کرده ­اند و شاید در حد استفاضه باشد که عثمان بن مظعون از صحابه پیامبر به بهانه عبادت عزلت گزید و از تأمین نیازهای خانواده سرباز زد. وقتی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم از این قصه مطلع شدند، طبق برخی نقل­ها برآشفته شدند و او را احضار کردند و فرمودند: و إنَّ لأهلِکَ علیکَ حقاً همسر شما برای تو حقی دارد. من سُنَّتی النکاح و بعد فرمودند: لم یُر۟سِل۟نی بالرَّهبانیة و لکن بَعَثَنی بالحنیفیة (؟... ...؟) اسلام دین متوازن و متعادلی است و هرگز اجازه نمی­دهد حتی به بهانه عبادت انسان­ها از مسئولیت­های خانه شانه خالی کنند تا چه رسد به اینکه افراد فریب شیطان را بخورند و برای تأمین نیازهای خود به سمت راه­های نامشروع حرکت کنند. این قدر اسلام روی اصل تأمین نیازهای مشروع همسران تأکید کرده است. این نیازها بخشی محبت و دوستی است که یک نیاز انسانی ریشه­دار است و پایه آن باید در خانه تأمین شود و اول میان زن و شوهر و بعد میان اعضای خانواده تا رشته­ های مودت استوار شود. بخشی از این نیاز مجالست و مؤانست و گفتگو و همکاری با یکدیگر است که باید به آن توجه کرد. بخشی از این نیاز مربوط به زیباشناختی و تهیأ لازم آن بین زن و مرد است و بخشی نیازهای طبیعی دیگر است که همه آنها از نگاه اسلام در قالب مشروع مورد تأکید قرار گرفته است. شانه را از زیر بار مسئولیت در قبال یکدیگر خالی نکردن ولو به بهانه عبادت و بهانه­ های دیگر که اصل آن کار درستی است. داستان­های دیگری در سیره پیامبر خدا و دیگر ائمه هدی علیهم صلوات الله است که نشان­دهنده این نگاه متوازن است. در خانه باید پایه را بر توجه و رسیدگی به یکدیگر و همفکری و همکاری و تأمین عواطف و نیازهای گوناگون قرار دهید. این در روایات وارد شده و جزئیاتی دارد که به تأمین نیازها در حد عبادت تأکید می­کند. اسلام مصالح جامعه و بشریت را دیده و تربیت انسان­های بزرگ را در نظر گرفته و می­گوید در این قالب حرکت کنید.

به فضل الهی در خطبه­های دیگر به نقش­ها و وظائف ویژه هر یک از زن و مرد خواهیم پرداخت. امیدواریم خداوند همه ما را مشمول عنایات و رحمت خود قرار دهد. اموات و درگذشتگان و شهدای گرانقدر و امام شهیدان و مراجع درگذشته و ذوی­الحقوق را مورد غفران و رضوان خود قرار دهد و راه­های خیر و سعادت را به روی ما بگشاید.

 

 

 

خطبه دوم

همه شما و خودم را به تقوا و پارسایی توصیه می­کنم. در آخرین نامه طبق برخی از نقل­ها که امام حسین سلام الله علیه نوشتند، نامه کوتاهی است به محمد بن حنفیه که دنیایی از اخلاق و تقوا و درس­های زندگی در آن نهفته است. فرمودند: برادر من و ای همه بنی هاشم در مدینه این سخن من به شماست. اما بعد و کَأَنَّ الدنیا لم تَکُن۟ و کَأَنَّ الآخرةَ لم تَزَل۟ و السلام جمله تکان­دهنده­ای است که دو پیام در آن جمع شده است:

1- تقوا، دنیاشناسی، دل نبستن به دنیا... به قدری دنیا کوچک است که گویا هیچگاه نبوده است. این جهان پست مادی اگر با عوالم ملک و ملکوت مقایسه شود، چیزی نیست و آخرت آنقدر نورافشان و بزرگ است که گویا هیچ وقت غائب نبوده است. دنیا هیچگاه طلوع نکرده است و آخرت هیچگاه در غروب نبوده است. چشم­ها جهان غیب را نمی­ بیند ولی آخرت همیشه حاضر است.

2- درس سیاست... همه کسانی که از ولایت و امامت گریزان شدید و حجت خدا را تنها گذاشتید و همراه سپاه عاشورا حرکت نکردید بدانید که دنیایی نخواهید داشت. در نامه­ای دیگر فرمودند آنان که با من بیایند به شهادت می­رسند ولی راحت­ طلبان و دنیاخواهان و آخرت­گریزان بدانند از پیروزی خبری نیست.

امیدواریم همه ما بتوانیم از عاشورا و مکتب سالار شهیدان بهره وافر ببریم.

روز همبستگی با کودکان فلسطین را گرامی می­داریم. روز ناشنوایان را به عنوان یک قشر عزیز در جامعه تکریم می­کنیم. روز سالمندان به عنوان سرمایه­های جامعه را بزرگ می­داریم و عرض ادب داریم به محضر سالمندان عزیز و تأکید بر رعایت حال آنها در خانه و جامعه می­کنیم. روز روستا و عشایر را تکریم می­کنیم. روستا و عشایر دو محور رشد و ارتقا و اقتصاد سالم و مقاومتی هستند و باید تقویت شوند و همینطور روز دامپزشکی که در حوزه کشاورزی و زراعت نقش مهمی دارد. اما با تجلیل و تکریم این چند مناسبت به چند موضوع می­پردازم.

در آستانه ماه محرم و عاشورای حسینی قرار داریم. برادران گرامی و خواهران ارجمند ما همه عاشقان عاشورا و پیروان مکتب پرافتخار سالار شهیدان هستیم. عاشورا گوهر نابی است که فقط برای عصر خود نبود و فراتر از عصر خود بر فراز عصرها و نسل­ها باقی ماند و نورافشانی کرد. عاشورایی که مظهر اخلاص و ایثار و فداکاری بود و در دل خود ده­ها درس اخلاق و ادب و سیاست پنهان کرده است. این ذخیره الهی است و در گردونه تاریخ محو نشد و نخواهد شد و خواهد ماند. امروز که شما نگاه کنید با صد سال قبل و قرن­های پیشین عاشورا را در نورافشانی بیشتر می­بینید. امروز پرچم­های عاشورا و حماسه کربلا برافراشته­تر و خاطره عاشورا در ذهن بشریت زنده­تر است. عاشورا مجمع درس­های بزرگ اسلام و جلوه­ گاه همه اسلام و حقائق دین و پشتوانه اسلام و انقلاب اسلامی است. امروز هم عاشورا نقش­آفرین است. در آستانه محرم باید تأکید کنم که اولاً عاشورا را هم باید شناخت و هم باید بزرگ داشت، هم نهایت عاطفه و عشق را به عاشورا تقدیم کرد در قالب هیئت­ها و عزاداری­ها و نوحه­خوانی­ها و منبرها و در عین حال باید معرفت به عاشورا را افزون کرد. منبرها، نوحه ­سرایی­ها، هیئت­ها همه باید حقیقت این گوهر ناب را شفاف­تر به جامعه عرضه کند. حقیقت عاشورا نباید در ایران بماند... در جهان باید متجلی شود. در عزاداری عاشورا توجه به این نکات مهم است:

1- راستگویی و انعکاس درست حقائق عاشورا

2- اخلاص و صدق

3- پیام­های انقلابی و سیاسی و حماسی و اخلاقی عاشورا

4- دوری از خرافات و موجبات وهن مذهب

5- هزینه ­های درست و اطعام و رسیدگی به نیازمندان

از مهم­ترین پیام­های عاشورا اتصال و امتزاج دین و سیاست درست است... نفی سکولاریسم و دوری­گزینی از سیاست است. در عاشورا حماسه و مقاومت نهفته است. مبادا هیئت­هایی را برپا کنیم و عزاداری­ هایی را ترویج کنیم که شکل عرض ادب به سالار شهیدان دارد اما روح آن از حماسه سیاسی عاشورا بی­خبر است. گاهی می­بینیم در تشیع انگلیسی و لندنی و اسلام آمریکایی این نگاه غلط وجود دارد... مگر می­شود عاشورا را سیاسی ندید؟ امروز در این شهر بزرگ با حضور علما و خانواده­های معظم شاهد و مراجع عظام با تأسی به عاشورا و رهبری معظم اعلام می­ کنیم در حوادث بحرین و یمن و سوریه در برابر اسرائیل و غداران خونخوار تاریخ و استکبار پیمان­شکن و بدعهد و بدقول پیمان می­دهیم ملت ما عصر خود را عاشورایی نگاه می­دارد. ما در مسیر عاشورا باقی خواهیم ماند و پرچم انقلاب و مقاومت عاشورا در ایران و نقاط مختلف عالم در اهتزاز خواهد بود و فریاد ما در آستانه عاشورای حسین این است: هیهات منا الذلة

ایام عاشورا با امر به معروف و نهی از منکر گره خورده است. امر به معروف روح و سر و فلسفه و راز عاشورا بود. امام در سخنرانی­های مختلفشان حقیقت عاشورا را در شعار امر به معروف و نهی از منکر خلاصه کرده ­اند. امر به معروف و نهی از منکر هم وظیفه عموم مردم و هم نخبگان جامعه و هم حکومت است و باید در برابر همه مفاسد و خطرها با روش درست و مطابق ضوابط شرعی به پا داشته شود. هفته امر به معروف را گرامی می­داریم و همه باید برای اجرای این فریضه قیام کنیم. البته مبارزه با مفاسد و انحرافات و خطرها در همه نقاط اهمیت دارد و مطابق ضوابط و شرائط صحیح باید به آن اقدام کرد. ما همینجا عرض می­کنیم این هم وظیفه دولت است، هم وظیفه خانواده و هم وظیفه نخبگان و روحانیت و هم وظیفه عموم مردم که در برابر هر نوع مفسده­ای قیام کنند... قیام منطقی و براساس اصول صحیح. لازم می­دانم اشاره­ای کنم به برخی از وقایعی که در قم رخ داد... همه ایران مهم است، اما قم پایگاه انقلاب و اسلام و مراجع عظام است. جایگاه قم به عنوان آشیانه خاندان پیامبر باید گرامی داشته شود. قم باید الگوی شهر پاک و دور از گناه و معنوی و الگوی عفاف و حجاب و برای همه ایران و جهان نمادی از یک شهر اسلامی باشد. در شهر اسلامی نشاط و شادابی وجود دارد و به نیازهای جوانان باید توجه شود، اما هر گناهی که حرمت این جایگاه بشکند از دید ملت و مردم شریف قم محکوم و مطرود است. در وقایعی که اتفاق افتاد، مراجع عظام آزرده شدند. تقاضای ما این است که به این ارزش­های بزرگ احترام گذارند و توجه کنند. نصایح مراجع عظام پشتوانه ما و شما و همه است و باید مورد عنایت قرار گیرد. البته مسئولان گفتند جبران می­کنند، ما هم امیدواریم که به این نصایح توجه شود و ارزش­های متعالی اسلام مورد عنایت قرار گیرد. ما روی این ارزش­ها و حرمت موازین اسلام نباید کوتاه بیاییم. امروز هم ما در اینجا اعلام می­کنیم از آنهایی که اعلام همبستگی کردند و همراهی می­کنند و وعده دادند که جبران می­کنند تشکر می­کنیم، ولی قاطعانه در نماز جمعه می­خواهیم که این فریضه احیا شود و حرمت این پایگاه بزرگ و انظار مراجع عظام به لطف خدا حفظ شود.

موضوع دیگر هفته نیروی انتظامی است. حضور نیروی انتظامی را در نماز باشکوه جمعه گرامی می­داریم و خوشامد عرض می­کنیم به نیروی مخلص و فعال در سراسر کشور. طبیعی است که در تأمین امنیت کشور در کنار نیروهای نظامی و سپاه و ارتش و بسیج، نقض نیروی انتظامی بسیار برجسته است. بیش از 50 مأموریت مهم بر عهده این نیروی عظیم الهی است. نیرویی با این مسئولیت خطیر و این جایگاه بزرگ دائم باید خود را بازسازی کند و سلامت و صلابت و اخلاق نیکو، دانش فنی و مهارت لازم، رابطه خوب و شبکه ارتباطی با مردم و آمادگی و اقتدار لازم نیروهای انتظامی در کنار نیروهای نظامی سرمایه­ ای است که باید پاس داشته شود. مردم هم آن را قدر بدانند و خود این نیرو هم خود را در تراز انقلاب اسلامی برای صیانت از ارزش­های الهی و امنیت جامعه تلاش کند. البته صیانت از ارزش­های الهی همانطور که در بحث قبل هم عرض کردم، گوشه­ای از وظائف این عزیزان است و همه باید همکاری کنیم. از همه این عزیزان تشکر می­کنم. نگرانی حوزه قم و بزرگان دین را از وضعی که برای مسلمانان یمن و بحرین و سوریه اعلام می­کنم و به طور خاص نگرانی ما نسبت به آیت الله شیخ عیسی قاسم و شیخ مجاهد زکزاکی را باید تأکید کرد. دولت­ها و ملت­ها بدانند ایران و جبهه انقلاب اسلامی نسبت به این چهره­ های مقاوم حساس است.

 

اخبار
ارتباط با امام جمعه